Манай улс энэ сарын 23-наас эхлэн коронавирусын эсрэг вакцинжуулалт хийж эхлэх болсон талаар таатай мэдээг өчигдөр Эрүүл мэндийн сайд С.Энхболд дуулгасан. Тэрээр мөн "ДЭМБ-аас Файзерийн вакциныг яаралтай горимоор хэрэглэх зөвшөөрөл олгогдсон. Энэ долоо хоногт Астразенека вакцин бүх шатны туршилт хийгдэж зөвшөөрөл нь олгогдоно.  Манай улсын хувьд дөрвөн төрлийн вакцин оруулж ирэхээр хэлцэл хийж эхнээс нь тээвэрлэлтийн үйл ажиллагаагаа төлөвлөсөн. Өөрөөр хэлбэл эхний ээлжинд Файзер компанийн вакцин болон Астразенека компанийн вакцинууд орж ирнэ. Вакцинууд 16 болон 18 -аас дээш насныханд хийх заалттай байгаа тул дархлаажуулалтад хүн амын 60 хувийг хамруулна" гэв. Үүгээр  ч зогсохгүй коронавирусын эсрэг вакцинжуулалтанд иргэдийг хамруулах дарааллыг ч танилцуулсан юм. Харин уг дараалал дунд нэгэн сонирхолтой тоо байгаа нь вакцинжуулалтанд хамрагдах хүмүүсийн дарааллын гуравдугаарт эрэмблэгдсэн Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тоо байгаа юм.

Хүснэгтэнд бичигдсэнээр бол Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тоо 230.781 мянга бөгөөд хүн амын 7%-ийг эзэлнэ гэжээ. Тэгвэл өнгөрсөн оны наймдугаар сарын 9-нд Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд А.Ариунзаяа, дэд сайд С.Зулпхар нар Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний хөгжлийн ерөнхий газрын ажилтан ажиллагсадтай уулзахдаа: “Манай улсад 2019 оны байдлаар 107 мянга гаруй хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн байгаагаас 34.8 мянга нь нийслэл Улаанбаатарт амьдардаг” тухай дурджээ.

Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүний эрхийн тухай хуулийн 4.1.1-д зааснаар “Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүн” гэдэгт бие махбодь, оюун санаа, сэтгэл мэдрэл, мэдрэхүйн байнгын согог нь орчны бусад саадтай нийлсний улмаас бусдын адил нийгмийн амьдралд бүрэн дүүрэн, үр дүнтэй оролцох чадвар нь  хязгаарлагдсан хүнийг хамааруулна.

Ерөнхийлөгчийн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн асуудал хариуцсан орон тооны бус зөвлөх, Монголын брайль шатрын холбооны тэргүүн Ц.Чинбат: Монголын хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тоог ХНХЯ, ЭМЯ, Статистикийн газраас гаргадаг ч эдгээр тоонууд хоорондоо дандаа зөрж байдаг. Дунджаар авч үзэхэд 110 мянга гаруй хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн байна гэж 2019 оны 12 дугаар сарын 02-нд Монцаме агентлагт өгсөн ярилцлагадаа дурджээ. Хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийн тоог яг таг тогтооход хэцүү байдаг байж болох ч салбар яамыг нь тэргүүлж асан сайд, Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд байгууллагуудын Шүхэр ерөнхий зөвлөлд ажиллаж буй Ц.Чинбат нар худал тоо гаргаж, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тоог багасгаж хэлэх шаардлагагүй баймаар.

Харин ч эсрэгээрээ коронавирусын далимаар элдэв янзын зүйл, тэр дундаа мөнгөтэй холбоотой асуудлууд иргэдийн хардлагыг төрүүлсэн сэжигтэй үйлдлүүд төрийн байгууллага, албан хаагчдаас их гарч байгаа билээ. Тиймдээ ч хүн амыг коронавирусын эсрэг вакцинжуулалтанд хамруулах болоход хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тоог 120 000 хүнээр нэмэгдүүлж мэдэгдэх нь хэнд ашигтай вэ?

Монгол улсын худалдан авч иргэдээ вакцинжуулахаар болсон “AstraZeneca” компанийн вакцин эмнэлзүйн гуравдугаар үе шатны туршилтаар 70-90 хувийн үр дүн үзүүлсэн бөгөөд нэг хүнд хоёр тунг тарих шаардлагатай. Тус компани тун вакцинаа 3-5 ам.доллароор худалдаална гэдгээ мэдэгдсэн.

 ДЭМБ-ыг эх сурвалжаа болгосон дээрх хүснэгтэнд одоогоор эмнэлзүйн үр дүнтэй, хэрэглээнд нэвтрүүлэх боломжтой вакцинуудын тун болон, үзүүлсэн үр дүн, үнийн дүнг харуулжээ. Үүнээс харахад манай улсын худалдан авахаар болсон Астарзенека вакцины нэг тун нь дунджаар 4 ам.доллар, Файзер вакцины нэг тун 20 ам.доллар байна.

Хамгийн хямд нь болох Астразенека вакцины 2 тунг хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн бодит тооноос илүү гарсан 120 мянган иргэнээр үржүүлэхэд 240 000 болно. Монголбанкны өнөөдрийн ханшаар 1 ам.доллар 2849 төгрөгтэй тэнцүү байна. Үүнийгээ 240 000*2849 төг гэвэл 683 760 000 төгрөг болж байна. Тэгэхээр иргэдээ вакцинжуулах нэрийн дор, зөвхөн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тоог хуурамчаар өсгөж байж 683,7 сая төгрөг завших гэж байна уу?

Монголбанкны өнөөдрийн ханшаар 1 ам.доллар 2849 төгрөгтэй тэнцүү байна. Үүнийгээ 240 000*2849 төг гэвэл 683 760 000 төгрөг болж байна. Тэгэхээр иргэдээ вакцинжуулах нэрийн дор, зөвхөн хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн тоог хуурамчаар өсгөж байж 683,7 сая төгрөг завших гэж байна уу?

Хүн амын 60 хувийг вакцинжуулах хөрөнгийн асуудал бүрэн шийдэгдсэн. Тодруулбал, манай улс өнгөрсөн оны долдугаар сараас эхлэн Ковакс хөтөлбөрт хамрагдан хүн амын 20 хувийг вакцинжуулахаар болсон бол үлдсэн 40 хувийг вакцинжуулах санхүүжилтийг манай улс өөрсдийн төсөв хөрөнгөөр вакцинжуулахаар төлөвлөж Сангийн яам асуудлыг бүрэн шийдсэн гэж ЭМЯ-наас мэдэгдсэн. Чин шударгаар тоо гаргаж, чин шударгаар мөнгөө санхүүгээ тооцоолох юм бол монгол улс заавал нэмж зээл авч, гадны элдэв хөтөлбөрт хамрагдахгүйгээр өмнө авсан зээл, олон улсын байгууллагууд, хөрш орнуудын тусламжаасаа иргэдээ бүрэн вакцинжуулах боломж бий. Харамсалтай нь Ковид-19 цар тахалтай холбоотой бүхнийг мөнгө болгож харж буйн бас нэг жишээ нь вакцинжуулалт болох бололтой.