Дэлхийн хамгийн нэр хүндтэй хөгжмийн шагнал гэгддэг Грэммийн наадам энэ удаа шагналын эзэд бус, харин шагналын тогтолцоотой холбоотой маргаанаараа олны анхаарлыг татлаа. Өмнөд Солонгосын алдарт BTS хамтлаг 2027 оны 69 дэх удаагийн Грэммийн шагналд бүтээлээ нэр дэвшүүлэхгүй, ёслолыг бойкотлохоо зарласнаар олон улсын хөгжмийн салбарт томоохон хэлэлцүүлэг өрнөөд байна.

Тэдний энэхүү шийдвэрийн гол шалтгаан нь Recording Academy энэ жил шинээр бий болгосон "Шилдэг Азийн поп хөгжмийн үзүүлбэр" (Best Asian Pop Music Performance) гэх ангилал юм. Академийн тайлбарласнаар шинэ төрөл нь Азийн хөгжмийн өсөн нэмэгдэж буй нөлөөг үнэлж, олон улсын уран бүтээлчдэд илүү өргөн боломж олгох зорилготой. Уг ангилалд K-pop, J-pop, C-pop болон Азийн бусад орны поп хөгжмийн бүтээлүүд өрсөлдөх бөгөөд бүтээл нь нэг буюу хэд хэдэн Азийн хэлээр дуулагдсан байх шаардлагатай аж.

Гэвч BTS энэхүү санаачилгыг хүлээн зөвшөөрсөнгүй. Хамтлагийн гишүүд хамтарсан мэдэгдэлдээ "Хөгжим бол хил хязгаар, үндэс угсаа, хэлээр ангилагдах ёсгүй. Урлагийг гарал үүслээр нь бус, чанар, уран бүтээлээр нь үнэлэх ёстой" хэмээн онцолжээ. Тэдний үзэж буйгаар Азийн уран бүтээлчдэд зориулсан тусгай ангилал бий болгосноор олон улсын хөгжмийн ертөнцөд тэгш өрсөлдөх боломжийг хязгаарлаж, үндсэн ангиллуудаас тусгаарлаж байгаа мэт ойлголт төрүүлж байна.

Энэ байр суурь нь ганц BTS-ийн асуудал биш юм. Олон хөгжмийн шүүмжлэгч, соёл судлаач шинэ ангиллыг "зөөлөн ялгаварлал" гэж тодорхойлж байна. Тэдний тайлбарласнаар Латин хөгжим, кантри, жазз зэрэг нь хөгжмийн хэв маягаар ангилагддаг бол "Азийн поп" гэдэг нь газарзүй, үндэс угсаагаар ангилж байгаа нь зарчмын хувьд өөр асуудал юм. Өөрөөр хэлбэл, энэ ангилал нь хөгжмийн урсгал бус, тухайн уран бүтээлчийн соёл, гарал үүслийг онцолж байгаа нь шүүмжлэл дагуулжээ.

Нөгөө талаас Дуу бичлэгийн академи энэхүү шүүмжлэлийг няцааж байна. Академийн ерөнхий захирал Харви Мэйсон Жуниор "Шинэ ангилал нь Азийн уран бүтээлчдийг үндсэн төрлүүдээс тусгаарлах зорилгогүй. Харин дэлхийн хөгжмийн олон төрөл, олон соёлыг илүү өргөн хүрээнд үнэлэх гэсэн оролдлого" гэж мэдэгдсэн. Мөн Азийн уран бүтээлчид өмнөхийн адил "Оны шилдэг цомог", "Оны шилдэг дуу", "Оны шилдэг бичлэг" зэрэг гол ангиллуудад нэр дэвших эрх нь хэвээр байгааг онцолсон байна.

Гэсэн ч BTS-ийн хувьд асуудлын гол нь нэр дэвших боломж биш, харин зарчим юм. Тус хамтлаг олон жилийн турш Грэммийн гол ангиллуудад нэр дэвшихийн төлөө ажилласан бөгөөд англи хэлээр дуу гаргаж, дэлхийн хөгжмийн зах зээлд амжилттай өрсөлдөж ирсэн. Гэсэн хэдий ч тэд өмнө нь хэд хэдэн удаа нэр дэвшсэн ч шагнал хүртэж чадаагүй. Энэ удаад харин тусгай ангилал бий болгосон нь Азийн уран бүтээлчдийг үндсэн өрсөлдөөнөөс "өөр тавцанд" гаргаж байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлсэн бололтой.

BTS-ийн шийдвэрийг фенүүд нь өргөнөөр дэмжиж байна. Нийгмийн сүлжээнд #MusicHasNoBorders, #BTSBoycottGrammys зэрэг хаштаг богино хугацаанд трэнд болж, хөгжмийн салбар дахь тэгш боломжийн талаар хэлэлцүүлэг өрнөв. Зарим хөгжмийн продюсер, шүүмжлэгчид ч энэ асуудлыг зөвхөн K-pop бус, дэлхийн бүх англи хэлээр дуулдаггүй уран бүтээлчдийн эрх тэгш боломжтой холбон ярьж байна.

Гэхдээ эсрэг байр суурь ч бий. Зарим шинжээчийн үзэж буйгаар шинэ ангилал нь Азийн хөгжмийн өсөн нэмэгдэж буй нөлөөг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрч буй эерэг алхам юм. K-pop, J-pop зэрэг урсгалууд дэлхийн хөгжмийн зах зээлд асар их амжилт олсон энэ үед тусгай ангилал бий болсноор илүү олон Азийн уран бүтээлч Грэммийн тайзнаа үнэлэгдэх боломжтой гэж тэд үзэж байна.

BTS-ийн бойкот бодит үр дүн авчрах эсэх нь одоогоор тодорхойгүй. Гэвч энэ шийдвэр нь Грэммийн шагналын үнэлгээний тогтолцоо, олон улсын уран бүтээлчдийн оролцоо, соёлын төлөөллийн талаарх олон жилийн маргааныг дахин сөхөж чадлаа. Дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий хамтлагуудын нэг болох BTS шагналын төлөө бус, зарчмын төлөө ийм алхам хийсэн нь хөгжмийн ертөнцөд хүчтэй дохио болж байна.

Өнөөдөр хөгжмийн зах зээл үндэсний хил хязгаарыг аль хэдийн даван гарсан. Солонгос хэлээр дуулсан дуу АНУ-ын чартыг тэргүүлж, испани хэл дээрх бүтээл дэлхий даяар тэрбум тэрбумаар сонсогдож байгаа энэ үед уран бүтээлчдийг хэл, бүс нутгаар нь ангилан үнэлэх нь зөв үү гэсэн асуулт урган гарч байна. BTS-ийн бойкот энэ асуултын хариуг шууд өгөхгүй ч хөгжмийн салбарын ирээдүйн үнэлгээний тогтолцоог эргэн харах шаардлагатайг дэлхий нийтэд дахин сануулсан үйл явдал боллоо.

Л.Баяр