Непал, Төвдийн хил орчимд наймдугаар сарын 26-нд болсон хүчтэй үер, хөрсний гулгалтын гамшгийн цар хүрээ улам тодорхой болж, 800 орчим хүн амиа алдсан байж болзошгүй, 3000 гаруй хүн сураггүй хэвээр байна. Гамшигт үзэгдэл Бхоте-Коши болон Тришули голын сав газрыг дайран өнгөрч, бүхэл бүтэн тосгон, зам, гүүр, эрчим хүчний байгууламжуудыг урсган сүйтгэжээ.
800 орчим хүн амиа алджээ
Наймдугаар сарын 31-ний хамгийн сүүлийн мэдээллүүдээр Непал, Төвдийн нутаг дэвсгэрт үер, хөрсний гулгалтын улмаас 797 орчим хүн амиа алдсан гэх тоо гарчээ. Гэвч аврах ажиллагаа үргэлжилж байгаа тул хохирогчдын тоо цаашид нэмэгдэх төлөвтэй байна.
Хамгийн аймшигтай нь олон арван хүний цогцсыг одоогоор хэн болохыг тогтоож чадаагүй байна. Үерийн усаар хэдэн зуун километр зайд зөөгдсөн цогцос олдож байгаа бөгөөд зарим нь таних боломжгүй хэмжээнд муудсан байна.
Үүний улмаас Непалын эрх баригчид таних боломжгүй цогцсуудыг түр хугацаанд олноор нь оршуулах арга хэмжээ авч эхэлжээ. Читван дүүргийн Девгхат орчимд 96 цогцсыг аль хэдийн оршуулсан бөгөөд дахин 100 гаруй цогцсыг оршуулах төлөвлөгөө гаргасан байна. Цогцос бүрээс ДНХ-ийн дээж авч, гэрэл зураг болон бусад мэдээллийг бүртгэж байгаа аж.
3000 гаруй хүн сураггүй
Гамшгийн хамгийн том эмгэнэл нь 3000 гаруй хүн сураггүй хэвээр байгаа явдал юм. Тэдний дунд нутгийн иргэдээс гадна гадаадын иргэд, жуулчид ч байгаа аж. Аврах багийнхан нуранги, шавар, голын эрэг орчмоос сураггүй болсон хүмүүсийг эрэн хайж байна.
Зарим тосгон руу хүрэх зам, гүүр бүрэн сүйдсэн учир аврагчид газар дээрээс очих боломжгүй болсон байна. Тиймээс армийн нисдэг тэрэг болон бусад агаарын тээврийн хэрэгслээр тусламж хүргэж байгаа юм.
Бүхэл бүтэн тосгонууд газрын хөрснөөс арчигджээ
Үерийн ус ердөө хэдхэн минутын дотор голын эрэг дагуух суурингуудыг сүйтгэсэн байна. Зарим газар байшингууд хэдэн арван метрээр зөөгдөж, зам, гүүр, автомашин, дэлгүүр, цахилгаан станц хүртэл урсжээ.
Тришули орчимд үерийн усны өндөр 35 метр хүрсэн гэх мэдээлэл байна. Тэнд 24 мегаваттын усан цахилгаан станц болон олон зуун байшин сүйдсэн байна.
Непалын Гадаад хэргийн яам ч Бхоте-Коши голын үерийн улмаас байшин, зам, гүүр, усан цахилгаан станц болон бусад чухал дэд бүтэц өргөн хүрээнд сүйдсэн гэж мэдээлжээ.
Аврах ажиллагаа өөрөө аюултай нөхцөлд үргэлжилж байна
Гамшгийн дараа ч аюул дуусаагүй байна. Шинээр хөрсний гулгалт үүсэх, голын ус дахин нэмэгдэх эрсдэлтэй хэвээр байгаа тул Непалын эрх баригчид зарим бүсэд дахин үерийн сэрэмжлүүлэг хүргүүлжээ.
Эмнэлэг, шарил хадгалах газрууд хохирогчдын тоонд дарагдсан бөгөөд Читван дүүрэгт олон тооны цогцсыг хадгалах хүчин чадал хүрэлцэхгүй болсон байна. Аврагчид өдөр бүр шинэ хохирогчдыг авчирсаар байгаа нь гамшгийн цар хүрээг харуулж байна.
900 хүүхдийг аварсан нэгэн баатар
Гамшгийн дунд хүний амь насыг аварсан гайхалтай үйл явдал ч гарчээ. Нэгэн сургуулийн захирал үерийн аюулын сэрэмжлүүлгийг хүлээн авмагц 900 хүүхдийг өндөрлөг газар руу нүүлгэн шилжүүлж, үерийн ус ирэхээс хэдхэн хормын өмнө тэднийг аюулгүй болгож чадсан байна.
Непалын энэ удаагийн гамшиг нь зөвхөн үерийн аюул бус, хүний амь нас, дэд бүтэц, орон нутаг бүхэлдээ сүйрсэн үндэсний хэмжээний гамшиг болон хувирч байна. Аврах ажиллагаа үргэлжилж байгаа ч сураггүй хүмүүсийн тоо өндөр хэвээр байгаа тул эцсийн хохирлын хэмжээ одоогоор тодорхойгүй байна.
Л.Баяр
