Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн урилгаар Монтенегро Улсын Ерөнхийлөгч Яков Милатович энэ сарын 8-10-нд Монгол Улсад төрийн айлчлал хийж байна. Тэрбээр гэргий Милена Милатовичийн хамт Монголд хүрэлцэн ирсэн бөгөөд энэ нь хоёр орны дипломат харилцаа тогтоосноос хойш төрийн тэргүүний түвшинд хэрэгжиж буй анхны айлчлал юм.
Энэ жил Монгол, Монтенегро дипломат харилцаа тогтоосны 20 жилийн ой тохиож буйгаараа айлчлал онцлог. Хоёр улсын Ерөнхийлөгч албан ёсны хэлэлцээ хийх үеэр худалдаа, эдийн засаг, хөрөнгө оруулалт, соёл, боловсрол, шинжлэх ухаан, уур амьсгалын өөрчлөлт, байгаль орчны хамгааллын чиглэлээр хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх асуудлыг хэлэлцэхээр төлөвлөжээ.
Тэгвэл Монголд айлчилж буй энэ улс чухам ямар түүхтэй, юугаараа онцлог вэ?
Монтенегро нь Балканы хойгийн баруун хэсэгт, Адриатын тэнгисийн эрэгт орших жижиг улс. Улсын нэр нь “Хар уул” гэсэн утгатай бөгөөд нутаг дэвсгэрийнх нь ихэнх хэсгийг уулс эзэлдэг. Нийслэл нь Подгорица. Харин Котор, Будва зэрэг Адриатын эргийн хотууд нь аялал жуулчлалаараа дэлхийд танигдсан.
Уул, далай хосолсон байгаль нь Монтенегрогийн хамгийн том давуу талуудын нэг. Богинохон зайд өндөр уулсаас Адриатын тэнгисийн эрэгт хүрэх боломжтой тул нэг улсад далайн эргийн амралт, уулын аялал, байгалийн аяллыг хослуулах боломжтой.
Монтенегро нь XX зуунд Югославын бүрэлдэхүүнд багтаж байсан бөгөөд хожим Сербитэй төрийн холбоо байгуулсан. 2006 онд бүх нийтийн санал асуулга явуулсны дараа тусгаар тогтнолоо зарлаж, өнөөгийн тусгаар Монтенегро улс бүрэлджээ.
Тус улс тусгаар тогтносныхоо дараахан Монгол Улстай дипломат харилцаа тогтоосон. Ингэснээр хоёр орны дипломат харилцаа энэ онд 20 жилийн ойтойгоо золгож байна.
Монголчууд Монтенегрог 100 гаруй жилийн өмнө мэддэг байжээ. Сонирхолтой нь Монгол, Монтенегрогийн холбоо 2006 оноос эхлээгүй. Монголын анхны сонин хэвлэлүүдийн нэг болох “Шинэ толь хэмээх бичиг” сонины 1913 оны гуравдугаар дугаарт Монтенегро улсын тухай нийтлэл гарч байжээ. Тухайн үеийн монгол уншигчдад тус улсын газар нутаг, хүн ам, төрийн тогтолцоо зэрэг мэдээллийг танилцуулж байсан баримт бий.
Өөрөөр хэлбэл, өнөөдөр Монголын төрийн тэргүүн хүлээн авч буй Монтенегро улсын тухай монгол хэл дээрх мэдээлэл 100 гаруй жилийн өмнө хэвлэгдэж байжээ. Монтенегро жижиг газар нутагтай ч байгалийн тогтоцын хувьд тун олон янз. Адриатын тэнгисийн эрэг, өндөр уулс, хавцал, нуур, ой мод зэрэг нь тус улсын аялал жуулчлалын гол онцлог болдог. Тухайлбал, Которын булан нь Европын хамгийн үзэсгэлэнтэй эргийн бүсүүдийн нэгээр нэрлэгддэг. Энд уулс далай руу шахан орж, эртний хот суурингуудтай хосолсон өвөрмөц дүр төрхийг бий болгожээ.
Мөн Дурмиторын үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэн, Тара голын хавцал зэрэг байгалийн бүсүүд нь уулын аялал, адал явдалт аяллаараа алдартай. Европын чиг баримжаатай, НАТО-гийн гишүүн. Монтенегро 2017 онд НАТО-д элссэн. Мөн Европын Холбоонд элсэх зорилго тавьж, энэ чиглэлээр хэлэлцээгээ үргэлжлүүлж буй улс юм.
Тиймээс газар нутгийн хэмжээ, хүн амын хувьд жижиг боловч Балканы бүс нутаг, Европын аюулгүй байдал, улс төрийн хувьд стратегийн байр суурьтай орон гэж хэлж болно. Монтенегрогийн Ерөнхийлөгч Яков Милатовичийн энэ удаагийн айлчлалыг хоёр орны харилцааг шинэ шатанд гаргах боломж гэж талууд харж байна.
Милатович өмнө нь Монголд хийх айлчлал нь хоёр орны харилцааны “шинэ бүлгийг нээх” боломж бөгөөд 20 жилийн дипломат харилцааг бодит хамтын ажиллагаа, эдийн засгийн илүү нягт харилцаа болгон хөгжүүлэх зорилготой гэдгийг онцолжээ.
Айлчлалын хүрээнд худалдаа, хөрөнгө оруулалтаас гадна аялал жуулчлал, тээврийн холболт, соёл, шинжлэх ухаан, боловсрол, спортын салбарын хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх боломжийг хэлэлцэхээр төлөвлөж байна.
Ийнхүү 1913 онд монголчуудын сониноороо дамжуулан танилцаж байсан “Хар уулын орон” Монтенегро улсын төрийн тэргүүн өнөөдөр Монголд айлчилж, хоёр орны харилцааг шинэ түвшинд хүргэх яриа хэлэлцээг эхлүүлж байна.
Л.Баяр
