Фёдор М. Достоевский
Фёдор Михайлович Достоевский 1821 оны 11-р сарын 11-нд Москвад ядуу эмчийн гэрт төржээ. Түүнийг 3 настай байхад нь асрагч эх нь үлгэр, домог, баатарлаг туульс уншиж өгдөг байсан учраас багаасаа уран зохиолд дурлаж өссөн байна.
Ээж нь түүнийг 4 нас хүрэхэд нь Библийн судраас уншуулж, бичүүлж сургасан учир хүүхэд ахуй цагаасаа Карамзин, Пушкин зэрэг Оросын уран зохиолын нэрт төлөөлөгчид, Анна Радклиф зэрэг зөгнөлт-аймшгийн зохиолчид, Шиллер, Гётегийн романтик зохиолууд, Сервантес, Вальтер Скоттын баатарлаг туужууд, Хомерын туульсыг уншиж өсчээ.
Достоевский 20 орчим наснаасаа эхлэн зохиол бичиж эхэлсэн бөгөөд анхны зохиол болох баян хоосны ялгаа, барлаг ядуусын уйтгартай амьдралыг харуулсан Ядуу хүмүүс туужаа 1846 онд 25 настайдаа хэвлүүлсэн нь олны анхаарлыг татаж, нэрт утга зохиол шүүмжлэгч В.Г. Белинскийн бичсэнээр энэ бүтээл нь "нийгмийн амьдралыг харуулсан Оросын анхны роман" болжээ.
Үүний дараа тэрээр Цагаан шөнө өгүүллэг, тууж нь түүний дараагийн бүтээл болно.
Фёдор М. Достоевскийн зохиолуудаас «Гэм зэм», «Карамазовын хөвүүд», «Идиот» зэрэг ёс суртахуун, гэм буруу, итгэл үнэмшил, эрх чөлөө, амьдралын утга учрыг маш гүнзгий авч үздэг бүтээлүүдийг бид мэдэх боловч «Цагаан шөнө» зохиол нь түүний бичсэн хайрын, ганцаардлын тухай хамгийн уянгалаг бөгөөд сэтгэл хөдөлгөм өгүүллэгүүдийн нэг юм.
Юн Олав Фоссе
Юн Олав Фоссень 1959 оны 9 сарын 29-нд Норвегит мэндэлсэн. Яруу найрагч, жүжгийн зохиолчийн хувьд түүний хүүрнэл бүтээлүүдийг уламжлалт романаас илүүтэй шүлэгтэй ойр хэмээн тодорхойлох нь бий. Түүний бүтээлүүд хүний оршихуй, ганцаардал, хайр, үхэл, итгэл үнэмшил хийгээд амьдралын утга учир зэрэг хүн төрөлхтний мөнхийн сэдвүүдийг хөнддөг.
Фоссе 1983 онд Raudt, svart (Red, Black) романаараа утга зохиолын замналаа эхлүүлсэн бөгөөд түүнээс хойш роман, жүжиг, яруу найраг, эсээ, хүүхдийн ном зэрэг олон төрөлд бүтээл туурвижээ. Түүний жүжгүүд Европын олон орны тайзнаа тавигдаж, зохиолууд нь дэлхийн олон хэлээр орчуулагдсан. Trilogy, Septology зэрэг бүтээлүүд нь түүний зохиолчийн ур чадвар, үзэл санааны цар хүрээг тод харуулдаг.
70 хуудас үргэлжлэх бодол
Гялбаа нь ямар ч асуултын тэмдэг, догол мөргүй бичигдсэн 80 орчим хуудас үргэлжлэх зохиол юм. Зохиол нь хүний бодол шиг урсдаг, өгүүлэгчтэй нэгэн зэрэг бодож сэтгэж буй мэт мэдрэмж төрүүлнэ.
Тэрээр 2023 оны 10-р сарын 5-нд Нобелийн утга зохиолын шагнал хүртсэн бөгөөд Шведийн Академи түүнийг “үгээр илэрхийлж үл болох зүйлд дуу хоолой өгсөн шинэлэг жүжиг, үргэлжилсэн үгийн зохиолынх нь төлөө” энэхүү шагналд тодорхойлсон юм. Яг үүнтэй зэрэгцэн энэ өдөр түүний “Гялбаа” зохиолын анхны англи хэвлэл гарсан.
Казүо Ишигүро
Казүо Ишигүро нь 1954 оны 11 сарын 8-нд Японы өмнөд хэсгийн томоохон боомт хот Нагасакид төржээ. Түүнийг зургаан настай байхад эцэг нь Британийн Засгийн газрын урилгаар Далай судлалын үндэсний хүрээлэнд ажиллахаар болж, гэр бүлээрээ Лондонд шилжин суурьшив. Ишигүрогийн гэр бүл Их Британид нэг, хоёр жил ажиллаад эх орондоо буцахаар төлөвлөсөн ч тухайн үеийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан тэндээ суурьшин, олон удаан жил амьдарсан ажээ.
Толгодын бүдэг бараа нь Нобелийн шагналт зохиолч Казүо Ишигүрогийн анхны роман юм.
Анх Английн нэр хүндтэй Faber & Faber хэвлэлийн газар Ишигүрогийн гурван богино өгүүллэгийг шинэ зохиолчдыг танилцуулах эмхэтгэлдээ оруулахаар болжээ. Тэд түүнээс өөр бичсэн бүтээл байгаа эсэхийг асуухад Ишигүро магистрын зэрэг хамгаалахдаа бичсэн дипломын ажлаа өгсөн байна.
Тэрээр энэ тухай:
“Би тэдэнд Толгодын бүдэг бараа зохиолынхоо 30 хуудсыг өгсөн. Харин тэд надад урьдчилгаа болгон 1000 фунт санал болгосон. Тэр мөнгө нь тухайн үеийн оюутны тэтгэлэгтэй минь тэнцэх хэмжээний мөнгө байсан. Тэгээд л би номныхоо үлдсэн хэсгийг бичсэн” хэмээн дурсжээ.
Ийнхүү түүний анхны роман хэвлэгдэж, удалгүй Уинифред Холтбигийн нэрэмжит шагналыг хүртсэн юм.
Ишигүро энэ романдаа өнгөрснийг эргэн харж, алдагдсан зүйлээ эргэцүүлснээс гадна зохиолынхоо гуниглан гашуудсан өнгө аясаар япон хүний идентит, өөрийгөө ямар соёлын нэг хэсэг хэмээн мэдрэх тухай асуудлыг хөндсөн хэмээн утга зохиолын ертөнц дүгнэдэг.
Мөн зохиолч бээр дурсамжийг сонирхдог шалтгаанаа “Ой санамж, дурсамжийг сонирхох болсон минь угтаа бидний өөрсдийгөө харах шүүлтүүр болдогт байдаг. Дурсамж бол манан татсан мэт бүдэг бадаг зүйл, тиймээс өөрийгөө хуурах ч боломжтой. Эцсийн дүндээ зохиолчийн хувьд би бодитоор ямар үйл явдал болж өнгөрсөнд бус, юу болсон талаарх хүмүүсийн өөртөө хэлдэг зүйлсэд анхаарал хандуулдаг” хэмээжээ.
Магадгүй Толгодын бүдэг бараа-гийн хамгийн эмзэг асуулт нь “Тэр үед зөв шийдвэр юу байсан бэ?” гэхээс илүү “Бид өнгөрснийг дурсах бүрдээ болсон явдлыг сэргээн санаж байна уу, аль эсвэл өнөөдрийн “Би”-ийнхээ өнцгөөс дахин утга учир өгч байна уу?” гэсэн асуулт ч байж мэднэ...
