Энэ долоо хоногийн улс төрийн гал тогоонд гал авалцуулсан цөөнгүй үйл явдал боллоо. Тодруулбал, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга АТГ-ын даргад Н.Дашдаваа, дэд даргад Ж.Батсайхныг томилохыг УИХ-д санал болгосон. Уг асуудалтай холбогдуулан АТГ-ын дарга Х.Энхжаргалыг албан ажлаас нь чөлөөлөх тухай асуудлыг хуульзүйн байнгын хорооны хурлаар хэлэлцэх үеэр тэрбээр үүцээ задалсан гэхэд болно. Х.Энхжаргал "Гаднаас баахан бонд зээлж авснаас 33 их наяд төгрөгийн зээлийг Өршөөлийн хуульд хамруулж өршөөсөн. Энэ нь олон улсын байгууллагад Монголын нэрийг харлуулсан" гэсэн юм. Мөн тэрбээр "Оюутолгойн гэрээтэй холбоотой гурван боть 69 хэргийн эмхэтгэл бүхий ноцтой материалыг Улсын Ерөнхий прокурорт өгсөн” гэсэн нь олны анхаарлыг ихэд татсан юм. Харин Ерөнхийлөгчийн тамгын газрын дарга З.Энхболд “Х.Энхжаргал ажлаа өгөх дургүйдээ ийм зүйл ярилаа. Энэ хэргийг өнөөдрийг болтол шалгаж дуусахгүй юу хийж байж байсан юм” гэсэн хариуг өөдөөс нь барьсан. Ийнхүү АТГ-ын дарга Х.Энхжаргал үүрэгт ажлаа Н.Дашдаваад хүлээлгэн өглөө. Н.Дашдавааг АТГ-ын даргад томилох эсэх асуудлыг хэлэлцэж үеэр УИХ-ын гишүүд хэн нэгний төлөө биш өргөсөн тангарагтаа үнэнч ажиллахыг захиж байв. Мөн оффшор данс, ЖҮДХС-аас зээл авсан асуудал зэрэг олон хэргийн үнэн зөвийг шударгаар шалгаж, шийдвэрлэхийг захисан юм.

С.Жавхлан гишүүн Ж.Батзандан, Л.Болд нартай нэгдэж тулгын гурван чулуу болов

УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан, Л.Болд нарын байгуулсан намд С.Жавхлан гишүүн элсэхээ баасан гарагт мэдэгдлээ. Тэрбээр "Өнгөрсөн хугацаанд маш олон иргэдийн санал, хүсэлт надад ирсэн. "Шударга зөв гишүүдтэйгээ хамтраач, өөрийн чинь ганцаардаж байгааг ойлгож байна" гэсэн. Өнгөрсөн хугацаанд би ганцаарлыг ихээр мэдэрлээ. Нийгмийн шаардлагаар энэ хоёр гишүүнтэйгээ нэгдэж тулгын гурван чулуу болж үнэний галыг бадраана" гэсэн юм. Харин Л.Болд "МАНАН дэглэмийн эсрэг монгол түмний нэгдэл хөдөлгөөн эрчимтэй өрнөж байна. Өнөөдөр АТГ-ын дарга солигдсон. Энэ бол хөдөлгөөний нэг том үр дүн. Хоёрдугаарт, хөдөлгөөнийг төлөөлсөн ажлын хэсэг бүх аймаг, сумдуудад ажиллаж байна. Маргааш баруун аймагт ажиллана. Үүнээс гадна Шударга эвслийн шинэ намд С.Жавхлан гишүүн нэгдлээ. С.Жавхлан гишүүн нэгдэж байгаад баяртай байна" гэв.

Мөн энэ долоо хоногт дөрвөн настай хүүг хойд эцэг нь дөнгөлж, 72 цаг зодсон хэргийн араас нийгэм даяараа хүүг байртай болгох агц өрнүүлсэн юм.

Түүнчлэн УИХ-ын эмэгтэй гишүүд зарим хуульд өөрчлөлт оруулах хэрэгтэй талаар баасан гарагт мэдээлэл хийсэн. Тодруулбал, УИХ-ын гишүүн Ц.Гарамжав, М.Оюунчимэг нар Гэмт хэрэг зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх хуульд нэмэлт оруулах гэж байгаа талаараа мэдээллээ. Энэ талаар УИХ-ын гишүүн Ц.Гарамжав “1997 онд Гэмт хэрэг зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх хууль баталсан. Үүнээс хойш олон жил өнгөрч, маш олон зүйлд өөрчлөлт оруулах шаардлага тулгарсан. Тиймээс С.Бямбацогт тэргүүтэй бидний хэсэг гишүүд хамтарч энэ хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахаар ажиллаж байна. Уг хуульд сургуулийн орчинд, цахим орчинд, нийтийн эзэмшлийн газарт, гэр бүлийн орчинд нь хүүхдийг хэрхэн хамгаалах вэ гэдгийг тусгаж өгсөн. Гэмт хэрэг зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх нь зөвхөн хууль хүчний байгууллагын хийх ажил бус нийт ард иргэдийн, ААН-ийн , үйлчилгээний нэгж байгуулагуудын ажил. Тиймээс тэднийг урамшуулдаг байх санаачилгыг уг хуульд тусгаж өгч байна” гэсэн юм. Харин УИХ-ын гишүүн М.Оюунчимэг “Өнгөрсөн 2017, 2018 оноос эхлээд хүүхдийн эрхийг хамгаалах чиглэлээр удаа дараа асуулга тавьж, шаардлагатай хуулиудад нэмэлт өөрчлөлт оруулах, хүүхдийн хүчирхийлэлтэй тэмцэхэд шаардлагатай санхүүжилтийг нэмэх чиглэлд бид анхаарч, шат дараатай арга хэмжээ авч ажиллаж байна. Уг нь манайд Хүүхдийн эрхийн тухай хууль, Хүүхэд хамгааллын тухай хууль, Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хуулиуд хэрэгжиж байна. Гэвч хүүхэд хамгаалахтай холбоотой ажил, хуулийн хооронд уялдаа холбоо байхгүй, санхүүжилт хомс, боловсон хүчин дутмаг, хууль хэрэгжүүлэх баг байхгүй зэргээс үүдэн хүүхэд хамгаалалын ажил төдийлөн үр дүнд хүргэхгүй байна. Тиймээс бид асуудалд нухацтай хандаж хүүхэд хамгаалахтай холбоотой ажлын төсөв нэг тэрбум байсныг 2017 онд 5,6 тэрбум, 2018 онд 6,5 тэрбум болгож нэмэгдүүлсэн. 2019 онд найман тэрбум төгрөг болгож нэмэгдүүлж чадсан. Гэвч мөн л энэ мөнгийг үр дүнтэй зарцуулахад учир дутагдалтай, уялдаа холбоогүй байна гэсэн судалгаа гарсан. Тиймээс асуулга тавьж, шаардлага хүргүүлсний үндсэн дээр ЦЕГ-т Хүүхдийг хүчирхийлэх гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх тасаг нээн ажиллаж байна. Мөн хүүхэд хамгаалах түр байр, дуудлагын 108 утас ч ажиллаж эхэлсэн. Гэвч үр дүн төдийлөн гарахгүй байгаа нь хууль хэрэгжиж чадахгүй байгаатай холбоотой. Тиймээс бид нээлттэй сонсгол явуулах уриалга гаргаж байна” гэсэн юм.

Үүний дараа УИХ-ын гишүүн Д.Оюунхорол Эрүүгийн хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах хэрэгтэй талаар мэдээлэл хийсэн юм. Тэрбээр “Нялх балчир хүүхдийг хүчирхийлсэн, тамлан зовоосон хүмүүсийн гаргасан авир аашийг байнга ярьдаг ч тодорхой шийдвэр гаргаж чадахгүй өнөөдрийг хүрч байна. Хүүхдийн эрхийг хамгаалах олон хууль баталсан. Харин ялын бодлого нь тодорхой ач холбогдол өгч чадахгүй байна. Тиймээс УИХ дахь эмэгтэй гишүүдийн бүлэг Эрүүгийн хуулийн төсөл дээр ажиллаж байна. Бага насны хүүхдийг хүчирхийлсэн этгээдүүдийг бүх насаар нь гянданд хорих ял оноох өөрчлөлтийг Эрүүгийн хуульд оруулъя гэж үзэж байна. Мөн Өршөөлийн хуулиар хүчингийн хэрэг хийсэн хүмүүс маш амархан суллагддаг. Тиймээс цаашдаа ямар ч төрлийн Өршөөлийн хуульд хүчингийн хэрэг хийсэн ялтанг хамруулдаггүй байх өөрчлөлтийг Эрүүгийн хуульд тусгахаар ярьж байна. Өнөөдөр хүүхдийн хүчирхийллийн 80 гаруй хувь нь гэр бүлийн хүрээнд үйлдэгдэж байна. Тиймээс Гэр бүлийн тухай хуулийг илүү чангатгах шаардлага тулгарсан. Мөн хүүхдээ өсгөж хүмүүжүүлэхээс татгалзсан эцэг, эхчүүдэд тооцох хариуцлагыг чангаруулах нь зүйтэй. Хүүхдээ өсгөж, тэжээхээс татгалзсан эцэг, эхэд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэдэг байсан өмнөх заалтыг сэргээх шаардлагатай. 2018 онд 519 хүчиндэх гэмт хэрэг бүртгэгдсэнээс 487 хүн хохирсон. Үүний 238 буюу 48,7 хувь нь хүүхэд байна. Өөрөөр хэлбэл, хүчингийн гэмт хэргийг дийлэнх нь хүүхэд хүчирхийлэх үйлдэл рүү шилжиж байгааг эндээс харж болно. Тиймээс хамгийн гол нь хуулиудыг чангатгах шаардлагтай тулгарч байна. Мөн хэвлэл мэдээллийнхэнд энэ төрлийн гэмт хэрэгтэй холбоотой материалуудыг нээлттэй өгч, нийгэмд ил гаргах нь чухал. Бид энэ тал дээр анхаарч ажиллаж байна” гэлээ. Ийнхүү эмэгтэй гишүүд мэдээлэл хийсний дараа тэднийг "Хамтдаа мэдээлэл хийсэнгүй. Нэг санаа бодолтой байсан бол хамтраад ажиллахгүй эмзэг асуудлаар попорч байна" гэж үзэх иргэд байсан юм.

Гэсэн ч тэдний ийн байр сууриа илэрхийлсний дараа Ерөнхийлөгч Х.Баттулга УИХ дахь эмэгтэй гишүүдтэй уулзсан. Тэрбээр улстөржсөн ярианаас илүүтэй бодитой ажил хэрэг болсон үр дүн хэрэгтэй байна. Тиймээс бага насны хүүхдийг чиглэсэн гэмт хэргийг бууруулах, үүнтэй тэмцэхэд дорвитой ажиллах ёстойг сануулсан юм. Эндээс Ерөнхийлөгч цаазын ялыг сэргээхээр хоёр жилийн өмнө хуульчдын баг ажиллуулж байсан санаагаа орхиогүй байх магадлалтай нь харагдсан юм.

Түүнчлэн Монгол Улсын иргэн Ш.Алтантуяа Малайз Улсад харамсалтайгаар амиа алдсан хэргийг өнөөг хүртэл шийдэж чадаагүй байгаа. Уг хэргийн шүүх хурал энэ сарын 6-нд Малайзад болно. Тэгвэл Ерөнхийлөгч Х.Баттулга шүүх хуралд хууль, эрхзүйн туслалцаа үзүүлж оролцохыг зөвлөх Г.Уянгад даалгасан юм. Ийнхүү хүчирхийлэлийн тэмцэхээр цөөнгүй хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулахаар зэхэж буй бол гадаадад ажиллаж амьдардаг иргэддээ Монголын төр анхаарал хандуулдаг юм шүү гэдгийг дээрх үйл явдал баталлаа.

Р.Хишигжаргал